Trang chủ » Dấu hiệu nhận biết chứng rối loạn lo âu ở sinh viên

Dấu hiệu nhận biết chứng rối loạn lo âu ở sinh viên

(Ngày đăng: 27-10-2018 11:17:00)
Nỗi lo về việc làm, điểm số đã khiến rất nhiều sinh viên năm cuối rơi vào trạng thái rối loạn lo âu, sợ hãi quá mức không thể kiểm soát được.

Dấu hiệu nhận biết chứng rối loạn lo âu ở sinh viên

Rối loạn lo âu (anxiety disorder) là một trong các rối loạn tâm lý thường gặp, những người mắc bệnh rối loạn lo âu luôn cảm thấy lo lắng, sợ hãi quá mức trước những tình huống sắp xảy ra, họ có thể nghĩ đến việc trái đất nổ tung, người ngoài hành tinh xâm nhập… trong khi sự thật các tình huống đó thường không gây nguy hiểm như họ nghĩ. Khác với những lo lắng bình thường, rối loạn lo âu thường không có chiều hướng giảm đi mà nó càng trở nên tồi tệ hơn theo thời gian.

Nguyên nhân gây ra rối loạn lo âu chưa rõ, nhưng nó có thể là do sự kết hợp của các yếu tố về di truyền và môi trường. Một số yếu tố cụ thể có thể kể đến như: tiền sử gia đình có người mắc phải, tiền sử bản thân đã từng bị lạm dụng, bị cú sốc về tinh thần, stress diễn ra trong một thời gian dài hoặc cũng có thể là do chấn động tai nạn… Rối loạn lo âu thường gây ra các triệu chứng về thể chất như là nhịp tim đập nhanh, khó thở, tức ngực, toát mồ hôi…

Tình trạng rối loạn lo âu ở sinh viên năm cuối

Vào giai đoạn gần tốt nghiệp, hầu hết tất cả sinh viên đều luôn cảm thấy lo lắng trước kết quả học tập của mình hoặc trước việc làm. Dưới đây là một vài minh chứng:

 N.V.T, 21 tuổi, sinh viên năm cuối, đang tìm nơi thực tập và làm việc, T đăng ký vào một công ty và bị loại ở vòng cuối. Sau đó làm việc ở công ty khác được vài tháng thì bỏ việc, hiện đang chuẩn bị tìm kiếm công việc mới. T không hài lòng về bản thân, nhiều khi sáng dậy đi làm T cảm thấy hoang mang và sợ hãi, muốn mình bệnh, có khi muốn đi đường bị xe đụng để khỏi phải đi làm; đến cơ quan thì tim đập nhanh, hồi họp, lo lắng khi thấy bóng dáng của người quản lý đi ngang qua. T luôn luôn có suy nghĩ: "Tại sao hết khó khăn này tới khó khăn khác lại đến, chừng nào mới ngừng lại cho mình thở một chút đây?". T đi tìm lời khuyên của nhiều người, lúc đó T lại cho rằng: "Tôi sợ không làm được", và tin rằng "Mình là người thất bại".

 ThS.BS.Lê Thị Minh Tâm, Trường đại học RMIT cho biết, T.V.T là một trường hợp điển hình của sinh viên đến với Trung tâm tham vấn và hỗ trợ sức khoẻ tinh thần cho sinh viên, T bị rối nhiễu lo âu lan tỏa, ảnh hưởng đến việc học tập, thực tập cũng như là hoàn thành nhiệm vụ của sinh viên.

Các triệu chứng rối loạn lo âu ở sinh viên và cách khắc phục

Lo âu là một trong những vấn đề phổ biến đôi với sinh viên, họ phải đối mặt với nhiều nguồn gây căng thẳng như: môi trường mới, bạn bè mới, bắt đầu cuộc sống tự lập và học tập, thích nghi với việc phối hợp làm việc nhóm và với thầy cô giáo. Ngoài ra, sinh viên còn đối mặt với các kỳ thi, các kỳ thực tập, thử việc hoặc bắt đầu tìm kiếm công việc. Sinh viên phải làm gì? ThS.BS.Lê Thị Minh Tâm giới thiệu các kỹ thuật quản lý triệu chứng lo âu như sau:

Nhận diện các kiểu suy nghĩ tự động tiêu cực: tâm trí lo âu thường xuất hiện các dạng suy nghĩ tự động tiêu cực theo kiểu: suy nghĩ không hợp lý bằng cách tập trung vào những rủi ro, suy nghĩ theo kiểu trắng- đen, phóng đại sự việc, khái quát hoá quá mức, không tính đến yếu tố tích cực. Sinh viên có thể sử dụng bảng ghi nhận các suy nghĩ tự động tiêu cực hàng ngày như là một bài tập để nhận diện các nguyên nhân gây lo âu, sợ hãi. Khi nhận ra được dạng suy nghĩ tự động tiêu cực của mình, sinh viên có thể bắt đầu tự vấn bản thân và tìm ra hướng đi cho mình.

Sự kiện xảy ra trong cuộc sống kích hoạt niềm tin tiềm ẩn sâu bên trong và các giả định bất thường của bản thân, nó là cái gốc rễ mang đến lo âu cho chính người đó khi phải đối mặt với những tình huống sắp xảy ra, hay đang xảy ra, làm cho họ tránh né và đôi khi tránh không cho bản thân được tiếp nhận hay thử sức với những cơ hội đến với họ. Tìm kiếm niềm tin cốt lõi từ đó có thể đấu tranh với nó, đấu tranh với chính những niềm tin cốt lõi đó là chìa khóa để phá vỡ vòng tròn gây rối loạn lo âu.

Đấu tranh với niềm tin tiêu cực: "Mình là ng­ời thất bại":  Sinh viên với niềm tin “mình là người thất bại" và đang đối mặt với việc “sợ thất bại", đang níu giữ họ, không dám vượt qua bản thân để cho phép mình có thể tham gia vào các cơ hội phát triển mới, tránh né với những tình huống có thể xảy ra mà sinh viên cho rằng "mình sẽ phải đối mặt và phải vượt  qua các khó khăn và thử thách đó." Thách thức, đấu tranh với chính niềm tin ăn sâu vào bản thân sẽ giúp sinh viên nhận ra rằng mình đòi hỏi quá cao và quá “đỉnh” ở bản thân, đòi hỏi những việc mang tính chất may rủi và từ đó cũng nhận ra rằng mình không phải là người thất bại, mình là người đang khởi đầu và những sai lầm xem như là những trải nghiệm sống, giúp tìm ra hướng đi, chứ không phải những sai lầm đã qua ngăn trở bước đi những bước kế tiếp. Để đấu tranh với niềm tin đó, sinh viên cần trả lời 3 câu hỏi sau đây: Bằng chứng nào ủng hộ hay cho biết mình là người thất bại? Có bằng chứng gì ngược lại hay cách lý giải nào khác không? Nếu như điều đầu tiên là thật thì điều gì sẽ xảy ra? Sau khi hoàn thành việc đấu tranh với niềm tin "mình là người thất bại", sinh viên đưa ra kết luận: mình không phải là người thất bại. Chỉ là do mình đòi hỏi quá nhiều thứ cùng một lúc, đòi hỏi quá cao - quá đỉnh, đòi hỏi những thứ dính tới may rủi.

Biến đổi hành vi nhận thức: thay đổi những lời tự khẳng định tiêu cực về bản thân. Ở trường hợp của N.V.T, dướùi sự dẫn dắt của nhà tham vấn, đã đưa ra các lời tuyên bố và khẳng định mới về bản thân: Mình cũng là một người bình thường như những người khác, cũng mắc sai lầm, cũng có thành công, nên không thể nói mình thất bại chỉ qua những sai lầm đó. Mình có thể làm được điều mình muốn, chỉ là vấn đề có đủ đam mê để theo đuổi nó hay không thôi; những lý do thất bại được đưa ra rõ ràng, nó chỉ đơn giản là mình không thích nên rút lui chứ không phải không làm được, vì thế không thể kết luận là người thất bại. Mình không phải là người thất bại vì mình là một người mới, chưa biết gì nhiều về cuộc sống. T xây dựng lời tuyên bố mạnh mẽ: "Cuộc sống với mình còn mới mẻ, hãy sống theo đuổi những đam mê và sẵn sàng mắc sai lầm" .

Cấu trúc lại niềm tin: Cách chúng ta suy nghĩ về bản thân trong mối tương quan với người khác và trong những sự kiện mà chúng ta gặp phải thể hiện qua các thái độ không hợp lý, những quan niệm hà khắc, những niềm tin không hợp lý đã gây nên các rối loạn lo âu. Với T khi vừa kết thúc cuộc đời sinh viên và chuẩn bị thực tập và đi làm việc, thông qua việc không được nhận vào công ty, hay phải nghỉ việc chỉ sau ba tháng làm việc, T đã đưa ra kết luận: “Tôi là người thất bại".

Một khi đã khám phá ra được niềm tin không hợp lý và hậu quả mà nó gây ra, sinh viên sẽ có thêm sức mạnh để điều chỉnh niềm tin sai lệch đó, và có thể bắt đầu tái lập lại thế giới quan một cách hợp lý và có hiệu quả hơn, thúc đẩy bản thân tiếp tục cho mình cơ hội để tiếp nhận các trải nghiệm mới trong cuộc sống. Có thể tự nhủ với mình rằng: “Tôi vừa trải qua hành trình dài của đời sinh viên và tôi bắt đầu khởi đầu của một cuộc sống mới, hành trình đi lìm kiếm công việc phù hợp. Mặc dù đã từng mắc nhiều sai lầm, tôi xem đó như là những trải nghiệm, giúp tôi tìm ra hướng đi của mình và trong cuộc sống, trong công việc, tôi muốn mình làm việc với sự say mê, hứng thú, với tinh thần thoải mái và đầy tự tin. Tôi tin rằng mình có thể làm được. Dù cho bất cứ điều gì xảy ra, tôi hoàn toàn chấp nhận, tôi sẽ làm hết khả năng của mình".