Trang chủ » Chìa khóa để phát triển kinh tế, xã hội

Chìa khóa để phát triển kinh tế, xã hội

(Ngày đăng: 09-07-2013 13:51:24)
Quốc hội vừa thông qua Luật Khoa học và Công nghệ (KH&CN) với hơn 87,75% đại biểu tán thành. Luật KH&CN (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ đem lại nguồn sinh khí mới, để đưa KH&CN thực sự trở thành chìa khóa để phát triển kinh tế, xã hội.

Các “nút thắt” đã được tháo gỡ!

Là phóng viên theo dõi các hoạt động KH&CN, từ khi Luật KH&CN năm 2000 được đưa lên “bàn” để tìm hướng cho KH&CN khởi sắc, chưa thấy có ý kiến nào của đại biểu Quốc hội xem nhẹ vai trò của KH&CN. Trong các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, đã có lúc, có khi giữa Bộ chủ quản và các Bộ, ngành liên quan “lớn tiếng” về những quy định, cơ chế về việc quản lý KH&CN, tài chính cho hoạt động KH&CN… Như việc quản lý KH&CN, từ trước đến nay sự phát triển KH&CN của nước ta còn thiếu cơ chế cụ thể để điều phối hiệu quả hoạt động quản lý Nhà nước về KH&CN… Do còn thiếu sự phân công, phân cấp rõ ràng về quyền hạn và trách nhiệm và cơ chế hữu hiệu nên việc khắc phục tình trạng trùng lặp nhiệm vụ khoa học và công nghệ giữa các ngành, các cấp, và các địa phương chưa được giải quyết triệt để. Hay chuyện, Bộ KH&CN được Nhà nước giao quản lý chung hoạt động KH&CN nhưng thực tế hoạt động này đã được phân cấp cho nhiều ngành và địa phương.  Nguồn vốn về các địa phương nhiều khi được sử dụng không đúng mục đích. Nguồn vốn cho KH&CN đã ít nhưng quyết toán chỉ được khoảng 86% chỉ vì cơ chế thủ tục tài chính rất “nhiêu khê”, phi thực tế làm nản lòng các nhà khoa học...

Triển lãm sản phẩm sáng tạo của sinh viên Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội vừa diễn ra tại Hà Nội.

Trao đổi với chúng tôi, TSKH Nghiêm Vũ Khải, Thứ trưởng Bộ KH&CN khẳng định, Luật KH&CN (sửa đổi) đã tập trung mạnh mẽ vào chính sách đầu tư và cơ chế tài chính; cơ chế tổ chức và hoạt động khoa học công nghệ (KHCN); đào tạo và trọng dụng nguồn nhân lực KHCN. Về chính sách đầu tư, Luật sửa đổi khẳng định chi 2% ngân sách hằng năm cho KHCN. Ngoài ra, những dự án quan trọng đặc biệt của quốc gia sẽ áp dụng cơ chế đầu tư đặc biệt. Trước đây, cơ chế tài chính cho KHCN là quyết toán hằng năm, song trong Luật sửa đổi, việc giao kinh phí sẽ áp dụng cơ chế khoán, cơ chế Nhà nước đặt hàng và cơ chế quỹ để triển khai các nhiệm vụ KHCN. Như vậy, Luật KH&CN (sửa đổi) sẽ cụ thể hóa tư tưởng chỉ đạo nêu trong Nghị quyết số 20-NQ/TW: Ưu tiên tập trung mọi nguồn lực để phát triển KHCN; ưu tiên đầu tư trước một bước để phát triển, ứng dụng KHCN phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. “Ngoài ra, cơ chế tổ chức hoạt động KHCN cũng được đổi mới. Các cơ quan phải xác định nhiệm vụ trúng và đúng với nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội. Sau đó, phải tuyển chọn ra đúng tổ chức, cá nhân thực hiện có hiệu quả nhiệm vụ khoa học; việc đánh giá, nghiệm thu kết quả nghiên cứu phải căn cứ vào hiệu quả ứng dụng”, Thứ trưởng Nghiêm Vũ Khải nói.

Cũng theo Luật KH&CN (sửa đổi), những đề tài, chương trình KHCN phải có địa chỉ nơi ứng dụng. Nghĩa là trước khi nhiệm vụ KHCN được phê duyệt thì trong thuyết minh phải nêu và kiểm định được tính khả thi và địa chỉ ứng dụng. Cách làm này sẽ giúp cho việc sử dụng nguồn lực Nhà nước có hiệu quả, theo quy hoạch; khắc phục tình trạng nhiều đề tài nghiên cứu xong lại không triển khai ứng dụng trong thực tế. Về nguồn nhân lực, Luật sửa đổi quy định một chương riêng và nhiều điều khoản khác để quy định cơ chế cụ thể khuyến khích hoạt động đào tạo và trọng dụng nhân lực KHCN. 

Động lực cho các nhà khoa học!

Dõi theo các phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội,  Quốc hội và ý kiến cử tri thời gian qua chúng tôi nhận thấy, các đại biểu Quốc hội rất tâm huyết với sự nghiệp phát triển KHCN, bằng “tiếng lòng” của mình, mỗi đại biểu Quốc hội, cử tri đều coi KH&CN là một trong những động lực quan trọng nhất phục vụ phát triển bền vững của đất nước. Bởi thế, mỗi lá phiếu tán thành của các đại biểu Quốc hội dành cho Luật KH&CN vừa qua sẽ tạo cho các nhà khoa học luồng sinh khí mới trong hoạt động sáng tạo của mình. Mỗi lá phiếu là động lực để các nhà khoa học và những người quản lý KHCN phải nhận thức sâu sắc hơn để hoàn thành tốt nhất trách nhiệm của mình.

Vẫn theo Thứ trưởng Nghiêm Vũ Khải, ngoài các nội dung đề cập nêu trên, nhiều cơ chế, chính sách mới đã được bổ sung, hoàn thiện trên tinh thần tổng kết kinh nghiệm thực tiễn nhiều năm qua, có tham khảo kinh nghiệm quốc tế phù hợp với điều kiện, hoàn cảnh Việt Nam. Luật KH&CN (sửa đổi) cùng với Chiến lược phát triển KH&CN đến năm 2020 và Nghị quyết 20 về KH&CN đã tạo được hệ thống quan điểm, chính sách và cơ sở pháp lý đồng bộ, thống nhất cho phát triển KH&CN. Giới KH&CN rất phấn khởi và kỳ vọng về những cơ hội mới đang mở ra để đóng góp trí tuệ, công sức của mình vì sự phát triển của đất nước, hoàn thành sứ mệnh vẻ vang của KH&CN.